HPV

HPV 

Bugün Human Papilloma Virus kısa adıyla HPV’yi konu edeceğiz. Bu virüs Kondiloma Akümülata olarak adlandırılan genital-anal bölge ve deride siğillere yol açar. Çoğunlukla cinsel yolla bulaşarak geçer.

80’den fazla tanımlanmış HPV suşu vardır ve bunların en az 30’u genital-anal bölgede bulunur.

Hastaların lezyonlarından, idrar ve sürüntülerinden alınan materyaller HPV Paneli ile değerlendirilir. Düşük ve Yüksek risk gruplarına ayrılmaktadır.

Düşük Riskli olanlar …

Yüksek Riskli olanlar …

Kadında ve Erkekte kanserleşme başta olmak üzere enfeksiyonlar ve diğer hastalıklara neden olurlar.

Görüldüğü anda hemen tanı konulup, tiplendirme yapılmalı ve hemen tedaviye başlanmalıdır. Her siğilin öyküsü farklıdır. Siğillerin enfeksiyon kabiliyetleri farklıdır, nasıl ortaya çıkacağı yayılacağı tahmin edilemez.

Tedavinin başarısı, oluştuğu anda erken tanı, hastalığın şiddeti, siğillerin boyutu ve lokalizasyonuna bağlıdır.

Bir kişi HPV ile temas ettikten sonra, virüsün herhangi bir klinik semptom göstermeden önce yaklaşık 10-14 haftalık bir kuluçka süresine ihtiyacı vardır. Fiziksel semptomlar virüsle ilk temastan 8-10 hafta sonra başlar.

Virüs hücreler içinde uykuda kalabilir. Ömür boyu hücrelerde virüs hastalık yapmadan taşınabilir. Bu latent enfeksiyon taşıyıcılığı %40 civarındadır.

Bazen bu siğiller büyür, bazen çoğalır, bazen kendiliğinden küçülür ve kaybolur, latent hale gelir, uykuya geçer. Hangisi olacağını kestirmek mümkün değildir. Tedavisi uygulandıktan sonra bile %30’u tekrarlayabilir.

Yüksek risk gruplarında bulunan HPV tiplerinde yıllık kanserleşme (Kadınlarda servix, vulva ve vajen; Erkeklerde penis, orofarinks ve anüs; Çocuklarda Juvenil-Onset Solunum Papillomatozisi) takipleri yapılmalıdır. Çocuklarda görülen Juvenil-Onset Papillomatozis agresive ve tekrarlayan bir hastalıktır. Çok kısa sürede tanı, tedavi ve yakın takibi gerekir.

Çoğunlukla tedavide, eksizyon ve koterizasyon (Çok sayıda olduğunda), Podofilotoksin, İmikimod ve Difenilsiklopropenon, Trikloroasetik asit, kriyoterapi ve Karbondioksit lazer tedavisi, İnterferon tedavisi, Podofilotoksin ile birlikte 5-FU uygulanır. Bu tedavilerin bir kısmını hasta uygularken bir kısmı da doktorlar tarafından yapılmalıdır. Mutlaka bu konuda uzman doktorlara danışılmalıdır.

Bir diğer önemli husus aşılama ve önleme çalışmalarının olduğudur.

Gardasil; FDA tarafından onaylanan ilk HPV aşısıdır. HPV tip 6, 11, 16 ve 18'in neden olduğu hastalıkları önlemek için geliştirilmiştir. Servikal, vulvar ve vajinal kanseri, 9-26 yaş arası kız ve genç kadınlarda kondiloma akuminata oluşumunu önler. Prekanseröz veya Displastik lezyonların önlenmesi için önerilir.

Genital siğillerin yaklaşık %90'ından ve servikal malignitelerin %70'inden doğrudan sorumlu olan HPV alt tipleri, Gardasil tarafından konak antikorları üretmek üzere tetiklenir. Daha önce hiç HPV enfeksiyonu geçirmemiş hastalarda, enjekte edilebilir Gardasil'in üç farklı dozunun genital siğillerin gelişimini önlemede %99 oranında başarılı olduğu görülmektedir.

Cervarix, HPV 16 ve 18'e karşı koruma sağlayan bir aşıdır. Serviks kanseri, servikal intraepiteliyal neoplazi ve in situ maligniteyi önlemek içindir.

Ama günümüzde Gardasil-9 tercih edilmektedir. Çünkü daha yaygın koruma sağlamaktadır. Koruma sağladığı HPV Tipleri: 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 ve 58’dir. 3 doz uygulanmaktadır. 0, 2 ve 6. aylarda. 3 doz aşı şu anda onlarca yıl koruyuculuk sağlamaktadır. Yaş sınırlaması gözardı edilebilir. Doktorunuzla konuşmakla bu durumu gözden geçirebilirsiniz.

Aşıların genel olarak yorgunluk, başağrısı, miyalji gibi bazı yan etkileri olabilir. Geçicidir.

10 Damla Kan ile 12 Kanser Teşhisi Mümkün mü?

 10 Damla Kan ile 12 Kanser Teşhisi Mümkün mü?

"10 damla kan… Peki bu kadar az bir örnekle, 12 farklı kanser türünü erken evrede teşhis etmek mümkün olabilir mi? Bilim dünyası, ‘Evet!’ diyor. Bugün, kanserle savaşta devrim yaratan bir teknolojiyi yazacağız: Liquid Biyopsi yani Sıvı Biyopsi

Neden mi önemli? Çünkü kanserde erken teşhis, hayat kurtarıyor. Örneğin, erken evre meme kanserinde 5 yıllık sağ kalım oranı %99’a çıkarken, geç evrede bu oran %27’ye düşüyor. Peki bu teknoloji nasıl işliyor? Gelin, bilimin perdesini aralayalım…

Bugüne kadar kanser teşhisinde mamografi, kolonoskopi veya biyopsi gibi yöntemler kullandık. Ancak bu yöntemlerin bazı sınırlamaları var:

•      Zaman alıcı ve can acıtıcı olabiliyor (örneğin doku biyopsisi).

•      Erken evrede kanseri yakalamak zor (tümör henüz görüntülemede belirmemiş olabiliyor).

•      Maliyetli ve herkes için erişilebilir değil.

İşte tam bu noktada, bilim insanları devreye girdi: Kanser, kanımıza iz bırakıyor mu? diye sorgulamaya başladılar.

Kanser hücreleri, büyüdükçe kana ‘ctDNA’ adı verilen yani dolaşan tümör genetik parçacıkları bırakır. Ayrıca, tümörler belirli proteinleri veya hücre yüzey moleküllerini de salgılar. İşte Sıvı biyopsi, bu moleküler parçaları tanımlayarak, bize önceden alarm vermektedir.

Peki nasıl?

1.     10 damla kan alınıyor.

2.     Laboratuvarda, kan DNA dizileme (Next-Generation Sequencing) veya PCR ile analiz ediliyor.

3.     Yapay zeka kansere özgü genetik mutasyonları veya protein desenlerini tarıyor.

4.     Şüpheli bir sinyal bulunursa, hasta detaylı tetkikler için yönlendiriliyor.

Bu yöntem, özellikle pankreas, yumurtalık veya akciğer kanseri gibi geç belirti veren türlerde umut vaat ediyor.

Şu anda araştırmalar, en az 12 kanser türünün bu yöntemle tespit edilebileceğini gösteriyor:

1.     Meme Kanseri

2.     Prostat Kanseri

3.     Akciğer Kanseri

4.     Kolorektal Kanser

5.     Pankreas Kanseri

6.     Yumurtalık Kanseri

7.     Karaciğer Kanseri

8.     Mide Kanseri

9.     Mesane Kanseri

10.    Cilt Kanseri (Melanom)

11.    Lösemi

12.    Lenfoma

Önemli olan, bu testin erken evrede bile sinyal verebilmesidir.

Avantajlar:

•      Hızlı ve acısız: 10 dakikada kan alımı...

•      Erken teşhis: Tümör henüz 1 cm bile değilken yakalanabiliyor...

•      Çoklu kanser taraması: Tek testle birden fazla tür...

Sınırlamalar:

•      %100 kesin değil: Yanlış pozitif/negatif sonuç riski var...

•      Maliyet: Henüz rutin kullanım için yüksek olabilir (örneğin 1000-5000 USD)...

•      Onay süreci: Bazı testler hala klinik deney aşamasında...

Bilim, her gün bir adım daha atıyor. Belki de 10 yıl sonra, kanser taraması rutin kan tahlillerimizin bir parçası olacak. Ancak bugün bile yapabileceğimiz şeyler var:

•      Düzenli check-up’ları ihmal etmeyin...

•      Aile öykünüzü öğrenin (genetik yatkınlık önemli!)...

•      Sağlıklı yaşam tarzını benimseyin...

Unutmayın: Kanser erken yakalandığında yenilebilir. Tedavisi daha kolaydır. Bu teknoloji, umudu büyütüyor. Siz de bu bilgiyi paylaşarak, sevdiklerinizin hayatına dokunabilirsiniz…

Bilimsel Temeller: Nasıl Çalışıyor?

10 damla kanla kanser teşhisi, sıvı biyopsi (liquid biopsy) teknolojisine dayanır. Bu teknoloji, kanser hücrelerinin kana bıraktığı biyolojik izleri (biyobelirteçler) tespit eder. İşte anahtar bileşenler:

1. Biyobelirteçler:

ctDNA (Circulating Tumor DNA): Tümör hücrelerinin ölümüyle kana karışan genetik parçacıklar.

CTC (Circulating Tumor Cells): Kana karışan canlı kanser hücreleri.

Ekzozomlar: Kanser hücrelerinin saldığı, içinde protein ve RNA taşıyan mikro kesecikler.

MikroRNA: Kanserle ilişkili küçük RNA molekülleri.

2. Teknolojiler:

Next-Generation Sequencing (NGS): ctDNA’daki genetik mutasyonları tarar (örneğin, TP53, KRAS mutasyonları).

PCR (Polimeraz Zincir Reaksiyonu): Belirli kanser mutasyonlarını amplifiye ederek tespit eder.

Yapay Zeka (AI): Karmaşık verileri analiz ederek kanser yapılarını tanımlar.

3. Süreç:

Kan Alımı: 10 damla (1-2 ml) kan örneği alınır.

Analiz: Laboratuvarda ctDNA veya diğer biyobelirteçler izole edilir.

Tarama: Mutasyonlar veya protein yapı kalıntıları aranır.

Şüpheli bulgular, geleneksel yöntemlerle (MRI, biyopsi) doğrulanır.

Bu alanda öne çıkan şirketler ve ürünler şunlar:

1. Galleri Test (GRAIL):

Ne Yapar? 50+ kanser türünü (12 ana tür dahil) tek bir kan testiyle tarar.

Kapsam: Meme, akciğer, pankreas, kolorektal, yumurtalık vb.

Durum: ABD ve İngiltere’de klinik kullanımda (reçeteli).

Bilimsel Temel: ctDNA’yı NGS ile analiz eder ve AI ile yorumlar.

2. FoundationOne Liquid CDx (Foundation Medicine):

Ne Yapar? 300+ genetik mutasyonu ve 15+ kanser türünü tespit eder.

Kapsam: Akciğer, meme, prostat, melanom.

Durum: FDA onaylı (ABD’de kullanılıyor).

3. Guardant360 (Guardant Health):

Ne Yapar? 75+ genetik mutasyonu ve metastatik kanserleri tarar.

Kapsam: Kolorektal, mide, akciğer.

Durum: FDA onaylı, tedavi takibi için kullanılıyor.

4. CancerSEEK (Thrive Earlier Detection):

Ne Yapar? 8 kanser türünü (yumurtalık, karaciğer, pankreas vb.) erken evrede tespit eder.

Bilimsel Temel: ctDNA ve protein biyobelirteçlerini birleştirir.

Durum: Araştırma aşamasında (DETECT-A çalışması).

5. Roche Elecsys Testleri:

Ne Yapar? Özellikle karaciğer ve prostat kanseri için protein bazlı biyobelirteçleri ölçer (AFP, PSA).

Durum: CE işaretli (Avrupa’da kullanımda).

Avantajlar ve Sınırlamalar

Avantajlar:

Erken Teşhis: Tümör 0.5 cm boyutundayken bile tespit edilebilir.

Non-invaziv: Ameliyat veya iğne biyopsisine gerek yok.

Kişiselleştirilmiş Tedavi: Mutasyon profili, hedefe yönelik tedavileri yönlendirir.

Sınırlamalar:

Yanlış Pozitif/Negatif: Sağlıklı dokulardan gelen DNA ile karışabilir.

Maliyet: Testler genellikle 1000-5000 USD arasında (Türkiye’de henüz rutin SGK kapsamında değil).

Kısıtlı Erişim: Bazı testler sadece klinik araştırmalarda veya özel merkezlerde.

Türkiye’deki Durum

Yerli Çalışmalar: TÜBİTAK ve üniversiteler sıvı biyopsi alanında araştırmalar yürütüyor.

Kullanım: Guardant360 ve FoundationOne gibi testler özel hastanelerde (ücretli) uygulanabiliyor.

Gelecek ve Öneriler

Erken Tanı Protokolleri: 2026’dan itibaren sıvı biyopsi, rutin check-up’lara eklenebilir.

Halka Tavsiye:

Ailesel kanser öyküsü olanlar bu testleri doktorla tartışmalı.

Sonuçlar mutlaka onkolog tarafından yorumlanmalı.

Unutmayın: Bu test, doktorunuzun önerdiği diğer tetkiklerin yerine geçmez, tamamlayıcı bir adımdır...

Sağlıklı Günler Dilerim, Bir Sonraki Yazımda Görüşmek Üzere...

Long COVID

 

Long COVID, COVID geçirenlerin %30’unda ortaya çıkmakta, hastaneye yatırılanlarda bu oran daha da yüksek gözlenmekte; yaş, cinsiyet, hastalığın ciddiyeti ve önceden var olan ilave hastalıkların durumlarına göre değişiklik göstermektedir.

50 yaş üzeri bireyler, Kadın cinsiyet, Obezite, Astım ve diğer kronik hastalıklar, Hastanede yatış öyküsü (özellikle yoğun bakımda) risk faktörleridir.

Long COVID neredeyse tüm vücut sistemlerimizi etkilemektedir. 

Merkezi ve Periferik Sinir Sistemi

Etkiler: Beyin sisi (konsantrasyon bozukluğu), Hafıza problemleri, Baş ağrısı, Uyku bozuklukları, Anksiyete, depresyon, panik atak, Periferik nöropati

Muhtemel Mekanizmalar: Nöroinflamasyon (sitokin fırtınası sonrası), Endotel hasarı → beyin kan akımının bozulması, Disotonomi (otonom sinir sistemi bozukluğu), Viral nörotropizm (sinir hücrelerine direkt etki)

Solunum Sistemi

Etkiler: Kalıcı öksürük, Nefes darlığı, Azalmış egzersiz kapasitesi, Fibrotik değişiklikler

Muhtemel Mekanizmalar: Alveolar hasar sonrası iyileşemeyen doku (fibrozis), Persistan inflamasyon, Oksijen difüzyon kapasitesinde azalma, Akciğer parankiminde mikrotromboz

Kalp-Damar Sistemi

Etkiler: Çarpıntı (taşikardi), Göğüs ağrısı, Kardiyomiyopati, miyokardit, Ortostatik hipotansiyon / POTS,

Muhtemel Mekanizmalar: Kalp kası iltihabı (miyokardit), Otonom sinir sistemi bozuklukları, Endotel disfonksiyonu, Mikrodamar tıkanıklıkları, Stres kaynaklı kardiyak etkiler

Psikolojik ve Psikiyatrik Problemler

Etkiler: Anksiyete, depresyon, Travma sonrası stres bozukluğu (PTSD), Uyku ve duygu durum bozuklukları

Muhtemel Mekanizmalar: Pandemi kaynaklı sosyal stres, Beyin kimyasallarında (nörotransmitter) dengesizlik, Uyku ritminde bozulma, Nöroinflamasyon

İmmün Sistem

Etkiler: Aşırı aktif bağışıklık sistemi (otoimmünite), Kronik inflamasyon, Romatizmal belirtiler

Muhtemel Mekanizmalar: Moleküler taklit → otoantikor üretimi, T hücre disfonksiyonu, Bağışıklık sisteminin kendi dokularına saldırması, Persistan viral antijenlere karşı immün yanıt

Kas-İskelet Sistemi

Etkiler: Kas ve eklem ağrıları, Kronik yorgunluk sendromu (ME/CFS), Egzersiz sonrası kötüleşme

Muhtemel Mekanizmalar: Kas içi mikrosirkülasyon bozukluğu, Mitokondriyal disfonksiyon, Sitokin kaynaklı kas hassasiyeti, İnflamatuvar artraljiler

Endokrin Sistem

Etkiler: Hipotiroidi / tiroidit, Hormon dengesizlikleri, Yeni diyabet tanısı, Yorgunluk, soğuğa tahammülsüzlük, Kilo alma

Muhtemel Mekanizmalar: Tiroid dokusuna otoimmün saldırı, inflamasyon, Pankreas beta hücrelerinde hasar, HPA (hipotalamus–hipofiz–adrenal) aksının bozulması, Tip 2 insidansında artış

Hematolojik Sistem

Etkiler: Kan pıhtılaşma eğiliminde artış (tromboz), D-dimer yüksekliği, Mikrotrombozlar,

Muhtemel Mekanizmalar: Endotel hasarı → prokoagülan durum, Sitokin fırtınası sonrası koagülopati, Platelet aktivasyonunun artması

İmmün Sistem ve Otoimmün Hastalıklar

• Romatoid artrit benzeri eklem tutulumları
• Lupus benzeri belirtiler
• Guillain-Barré Sendromu
• Kronik yorgunluk sendromu (ME/CFS)

Gastrointestinal Sistem

Etkiler: İshal, mide bulantısı, gaz, karın ağrısı, Geçici emilim bozukluğu, şişkinlik, İştahsızlık, Tat alma bozukluğu

Muhtemel Mekanizmalar: Bağırsak epitel hücrelerinde ACE2 reseptörü aracılığıyla viral etki, Mikrobiyota (bağırsak florası) dengesinin bozulması, Gastrointestinal sinir sisteminde inflamasyon

Karaciğer

Etkiler: Karaciğer enzimlerinde (AST, ALT) artış, Hepatik yorgunluk hissi

Muhtemel Mekanizmalar: Viral hepatit benzeri etki, İlaç kaynaklı karaciğer stres reaksiyonu, Sitotoksik T hücre saldırıları

Böbrekler

Etkiler: Proteinüri, Akut böbrek hasarı sonrası kronikleşme, Mikroskopik Hematüri

Muhtemel Mekanizmalar: Glomerül hasarı (viral veya otoimmün), Hipoperfüzyon (dolaşım bozukluğu), Mikroanjiyopati

Üreme Sistemi

Kadınlarda: Adet düzensizliği, PMS şikayetlerinde artış, Kanama miktarında değişiklikler, Hormonal dengesizlikler

Erkeklerde: Testosteron düşüklüğü, Sperm sayısı ve kalitesinde geçici azalma

Muhtemel Mekanizmalar: Hormonal aksın (hipotalamus–hipofiz–gonad) etkilenmesi, Oksidatif stresin testis veya over fonksiyonunu bozması, İmmünolojik yanıtlar

Cilt

Etkiler: Saç dökülmesi (telogen effluvium)-En sık gözlenmekte, Egzama ve Kurdeşen benzeri döküntüler, Ciltte ve Parmak uçlarında morarma ("Covid toes")

Muhtemel Mekanizmalar: Enflamatuvar medyatörlerin ciltte mikrosirkülasyonu bozması, Otoimmün deri reaksiyonları, Besin emilim bozukluğu ve stresin etkisi

Göz ve Görme Sistemi

Etkiler: Bulanık görme, Işık hassasiyeti, Göz kuruluğu, Gözde kızarıklık, Optik nörit gibi inflamatuvar tablolar, Göz migreni

Muhtemel Mekanizmalar: Göz kaslarında mikrovasküler inflamasyon, Retina damarlarında pıhtılaşma, Gözyaşı üretiminde sinirsel bozukluklar

Kulak-Burun-Boğaz

Etkiler: Tat ve koku kaybı (aylarca sürebilir), Kulakta çınlama (tinnitus), Vertigo, Boğazda sürekli kuruluk ve tahriş

Muhtemel Mekanizmalar: Olfaktör sinir hasarı, İç kulakta inflamasyon, Vestibüler sistemin etkilenmesi

Mesane ve Üriner Sistem

İdrar yaparken sıkışma hissi, İdrar sıklığında artış (pollaküri), Gece idrara kalkma (noktüri), İdrar kaçırma (inkontinans), Mesane doluluğuna rağmen idrar yapamama (retansiyon), İdrar yolu enfeksiyonu benzeri şikayetler, bakteriüri, interstisyel sistit benzeri durumlar

Kas-İskelet Sistemi

Sürekli yorgunluk, miyalji (kas ağrısı) ve artralji (eklem ağrısı), Egzersiz sonrası yorgunluk artışı

Neden Uzun Sürüyor?

• İnflamasyonun uzaması: Sitokin fırtınasının kalıntıları
• Skarlaşmanın artması
• Otoimmün yanıt: Vücudun kendi dokularına karşı antikor üretmesi
• Viral kalıntılar: SARS-CoV-2’nin vücutta latent kalması
• Endotel Hasarı, Mikrovasküler Hasar ve Tromboz
• Disotonomi: Otonom sinir sisteminin etkilenmesi

 

Long COVID için spesifik bir tedavi bulunmamakla birlikte, semptom odaklı ve multidisipliner yaklaşım önerilmektedir. Rehabilitasyon programları bireyin ihtiyaçlarına göre uyarlanmalıdır:

• Solunum fizyoterapisi, Bilişsel terapi ve psikososyal destek, Egzersiz reçetesi ve yavaş egzersiz ilerlemesi, İlaç tedavisi: Anksiyete, uyku bozukluğu veya ağrı için destekleyici ilaçlar

Long COVID yalnızca biyolojik değil, aynı zamanda sosyal ve psikolojik etkileri de olan bir durumdur. İş gücü kaybı, uzun süren hastalık izni, toplumsal izolasyon ve belirsizlik, hastaların yaşam kalitesini ciddi biçimde etkileyebilmektedir.

Long COVID, pandeminin yeni ve uzun vadeli yüzüdür. Literatür, bu sendromun bireysel sağlık kadar, toplum sağlığı ve sağlık sistemleri üzerindeki etkisinin de büyük olacağını ortaya koymaktadır.

Bu nedenle tanı, izlem ve destek hizmetlerinin güçlendirilmesi önemlidir.

Long COVID, sadece akut enfeksiyon sonrası kalıntı semptomlardan ibaret değildir.

Tüm organ sistemlerini etkileyebilen, multidisipliner yaklaşımla ele alınması gereken karmaşık ve uzun süreli bir sendromdur.

Bu nedenle bireylerin detaylı izlenmesi, takip protokollerinin geliştirilmesi ve farklı uzmanlık alanlarının iş birliğiyle kapsamlı bir yaklaşım benimsenmesi gereklidir.

Karaciğer (KC) Yağlanması

Karaciğer (KC) Yağlanması

Tıbbi olarak adı hepatik steatoz olan karaciğer yağlanması, karaciğerde fazla yağın birikmesi sonucu oluşan karaciğer hastalığıdır. Biliyorsunuz, KC besinlerin barsaklardan sindirilip emildikten

sonra geldiği yerdir. Ana Metabolizma Yeridir. Moleküler Üretim ve Detoks merkezidir. Moleküllerin büyük çoğunlukla ilk uğrak yeridir. KC yağlanması, KC hücrelerinde çeşitli nedenlerle aşırı derecede yağ birikmesidir.

2 türlü KC yağlanması vardır:

1- Alkolsüz bağlı olan

2- Alkole bağlı olmayan

KC’de yağlanma oranı %30’dan daha fazla olunca laboratuvar ve/veya klinik belirtiler ortaya çıkar. 

Alkol tüketen kişilerde alkole bağlı karaciğer yağlanması görülürken, alkol kullanmayan kişilerde karaciğer yağlanmasının en temel sebebi şişmanlıktır, yani görünen kısımlarda yağlanma varken görünmeyen bölgelerde, başta KC olmak üzere iç organlarımızda da yağlanma meydana gelmektedir.

Kan şekeri, trigliserid, kolesterol, lipid yüksekliği de karaciğer yağlanmasına yol açarlar.

KC yağlanması şişman olmayan ve normal VKI’ne sahip olan kimi hastalarda belirti göstermeyebilir. Tesadüfen USG ile tanı konulur. Ama dikkatle irdelenirse; bu kişilerde karaciğer yağlanmasının yanında karın ağrısı, yorgunluk, kilo kaybı, ciltte sararma ve karaciğer büyümesi olabilir.

Karaciğer Yağlanması Neden Olur?

Yoğun alkol tüketimi, obezite, diyabet ve trigliserid seviyesinin yüksek olmasına bağlıdır. Ayrıca hızlı kilo verme ve sağlıksız, yetersiz ve dengesiz beslenme de karaciğer yağlanmasına neden olur.

Karaciğer Yağlanması Genellikle Şu Durumlarda Gözlenir:

Yoğun alkol tüketimi

Obezite

Diyabet

Trigliserid, Lipid ve Kolesterol yüksekliği

Tansiyon yüksekliği

Hareketsiz yaşam

Yetersiz, Dengesiz ve Sağlıksız beslenme

Hepatit C hastalığı

Tiroid bezinin az çalışması-Hipotiroidi

Bazı ilaçların etkileri

Karaciğerimiz bir detoks merkezi olduğundan, alınan alkol KC’e taşınır. Karaciğerin görevlerinden biri, tüketilen alkolü parçalamaktır. Ancak çok fazla alkol tüketildiğinde KC bu alkolü parçalayamaz ve yağlanma ortaya çıkar. Bu nedenle aşırı alkol tüketimi karaciğer yağlanmasının temel sebeplerinden biridir.

Şişmanlık:

Fazla kalori tüketmek ve aşırı kilo almak karaciğerde yağ birikmesine neden olur. Beslenme sonrasında yağların ilk ulaştığı yer olan Karaciğer, eğer yağ miktarı kendisinin işleyeceğinden çok olursa, iş yükü nedeniyle gerektiği gibi işleyip parçalayamaz ve çok fazla yağ birikimi meydana gelir. Obeziteye ilave diyabet veya yüksek trigliserit, kolesterol ve lipit gibi başka hastalıkları olan kişilerde karaciğer yağlanması daha kolay ortaya çıkar. Bunun tersi de mümkündür.

Çok fazla yağlı ve şekerli besinler tüketilmesine bağlı olarak kandaki kolesterol oranı yükselir. Kolesterol yüksekliği de karaciğerlerde hasar meydana getirmesiyle birlikte karaciğer hücrelerinde yağlanma oluşturur. İnsülin direncinde de yağlanmalar meydana gelir.

Yüksek Tansiyon:

Obezite, diyabet, trigliserid ve kolesterol yüksekliğiyle birlikte yüksek tansiyon seviyeleri de birçok organı olumsuz etkilediği gibi karaciğerin yağlanmasına da sebebiyet verir.

Hareketsiz Yaşam:

Hareketin olmadığı bir yaşam, karaciğer fonksiyonlarının düzgün çalışmamasına neden olarak yağ birikimine yol açabilir.

Karaciğer Yağlanmasının Belirtileri Nelerdir?

Karaciğerdeki yağlanmasıyla belli belirsiz başlayan şikayetler, Yağlanma ilerlediğinde; kronik yorgunluk, kilo artışı veya kilo kaybı, halsizlik ve güçsüz hissetme, iştah kaybı, ödem, mide bulantısı ve vücudun kanamaya daha yatkın hale gelmesi yaşanan belirtilerdir. Bunlara ilaveten KC Fonksiyon testlerinde de bozukluklar meydana gelebilir. 

Karaciğer Yağlanmasında Ortaya Çıkan Belirtiler Şunlardır:

Kaşıntı

Aşırı yorgunluk

Cilt ve göz akında sararma (sarılık)

İdrar renginde koyulaşma

Karın ağrısı

Bacaklarda ve karında şişlik, ödem

İştah ve kilo kaybı

Mide bulantısı ve kusma

Vücudun kanama ve morarmaya yatkın hale gelmesi

Deride kılcal damar yapılarında bozulmalar ve yeni kan damarlarının oluşması

Karaciğerin büyümesi-Hepatomegali

Adet düzensizlikleri

Yağlanma ileri boyutlara ulaştıysa ve karaciğere zarar vermeye, KC dokularında sirotik süreçler ve KC kanallarında tıkanıklık başladıysa kan kusma, dışkının siyah renge dönüşmesi ve idrarda koyuluk ortaya çıkabilir.

Tanı Nasıl Konulur?

Tanı genellikle herhangi bir nedenle kan testleri ve USG yapıldığında tesadüfen konulur. Bazen hiç bir risk faktörleri olmayan kişilerde de karaciğer yağlanması görülebilir. Genetik faktörler söz konusu olabilir. Alkol alan ama bunu gizleyen hastalarda tanı güçlüğü yaşanabilir.

KC yağlanması ileri boyutlara taşındığında ve Kan testleri bozukluğu başladığında artık hepatosteatoz hastalığı ortaya çıkmıştır. Bu durumda artık tedavisi kaçınılmazdır. Diyet tedavileri, Beslenmenin yeniden düzenlenmesi, Alkali yaşam, egzersizler, kötü alışkanlıkların bırakılması gibi bir çok argümanın birlikte organize edilmesi ve yaşam tarzının değiştirilmesi gerekir. Duruma ve altında yatan hastalık sebeplerine göre ilaç ve takviye gıda uygulamaları da başlanabilmektedir.

KC yağlanmasına sebep olan ciddi hastalıkların mutlaka ayırt edilmesi gerekir. Çünkü bu hastalıkların tedavisi hem zor, hem süreç isteyen hem de olumlu sonuçlara her zaman ulaşamadığımız durumlardır. Örneğin; alkolik karaciğer hastalığı, viral hepatitler (hepatit B ve hepatit C), ilaç toksisitesi (kortikosteroidler, tamoksifen, amiadarone, methotrexate, lomitapide ve mipomersen gibi), Wilson hastalığı (karaciğerde bakır birikmesi ile karakterli), hemokromatozis, alfa-1 antitripsin eksikliği ve otoimmun hepatitler gibi hastalıklar…

Ayrıca açlık, süratli zayıflama, parenteral (damar yolu ile) beslenme, Abetalipoproteinemi ve Lipodistrofi makroveziküler karaciğer yağlanması yapan ve konumuz dışında kalan hastalıklardır.

Şunu bilmekte fayda var: Sadece karaciğer yağlanması olan hastalardaki seyir iyi huyludur ve siroza ilerleme riski düşüktür. Ama inatlaşılırsa ve yaşam tarzı, beslenme modeli değiştirilmezse KC hasarı ve Siroz ortaya çıkabilir. Alkol dışı yağlı karaciğer hastalığı olanlarda hastalığın gidişatı ile ilgili en önemli bulgu, karaciğerde iltihabi aktivite ile birlikte fibrozisin yani bağ dokusu birikmesinin olması ve fibrozisin derecesidir. Yani KC hücrelerimizin yerini bağ dokusu hücreleri alır. KC biyopsi süreçleri başlar bu aşamalarda…

Karaciğer Yağlanması Tedavisi Nasıl Yapılır?

Yukarıda bahsedilen ciddi hastalıkların dışında gelişen Karaciğer yağlanmasının tedavisinde ilk adım; hastanın sağlıklı, dengeli ve alkali bir yaşam tarzıyla kilo vermesi ve eğer kullanıyorsa alkolü bırakmasıdır. Yapılan araştırmalara göre; Kilonun yüzde 5’i verildiğinde olumlu iyileşme başlamakta, eğer kilonun yüzde 10’u verilirse karaciğer hastalıkları gerilemektedir.

Eşzamanlı olarak diyabet veya insülin direnci varsa onun da regüle edilmesi, şeker düzeyinin belirli sınırlarda tutulması, diyet ve ilaçlarla şekerin ve insülinin düzenlenmesi de karaciğer yağlanması sorununun çözülmesini sağlar.

Kolesterol varsa yine diyet ve ilaçlarla hastanın karaciğer yağlanması sorunu azaltılabilir, karaciğerin eskiye dönüşü sağlanabilir. Bu hastaların çoğunda kolesterol ve trigliserid yüksekliği görülmektedir.

Yapılan araştırmalarda yağlanmadan dolayı karaciğer testleri yüksek hastalarda kolesterol ve trigliserid yüksekse kolesterol düşürücü ilaçların kullanılmasının karaciğere yararlı olduğu görülmüştür.

Eğer KC’i yapılacak aktif tedaviler ve yaşam-beslenme tarzı değişiklikleri fayda etmez ve hastalık ilerlerse son çare olarak karaciğer nakli çözüm olabilir. Karaciğer yağlanması olan hastalar nakilde de özel bir grubu oluştururlar. Bu hastaların zayıflaması önceliklidir.

Karaciğer Yağlanmasına Hangi Gıdalar İyi Gelir?

Sofra şekeri ve yüksek fruktozlu mısır şurubu, glikoz gibi ilave şekerleri ve ürünlerini kullanmamak

Başta enginar, baklagiller, süt ürünleri ve et olmak üzere bazı besinler karaciğer yağlanmasına iyi gelir.

Ispanak ve brokoli gibi yeşil yapraklı sebzeler

Zerdeçal

Somon, ton balığı, alabalık, sardalya gibi omega-3 yağ asitlerinden zengin balıklar

Enginar ve yaban mersini gibi antioksidan kaynağı sebze-meyveler

Bezelye, nohut, çavdar ve yulaf gibi lifli baklagiller ve tam tahıllar

Zeytinyağı, avokado yağı ve kanola yağı gibi doymamış yağlar

Karaciğer Yağlanması Nasıl Önlenir?

Günde 30 dakika tempolu yürüyüş yapmak

Ağırlıklı egzersizle beraber kas egzersizleri yapmak

Metabolizmayı düzenleyen beslenme alışkanlıkları ve özellikle Alkali Yaşam ve Beslenmek

Antioksidanlardan zengin beslenmek

Günde 3 kez Filtre Kahve içmek

Tekli doymamış yağ asitleri içeren zeytinyağı, balık ve sebze tüketilmek, omega 3 almak

Yağdan, rafine şekerden ve unlu mamullerden kaçınılmak

Raf ömrü olan, koruyucu içeren, kapalı kutulardan ve endüstriyel ürünlerden uzak yaşam

Maalesef, KC yağlanması ciddi bir sorundur. Eğer sizde de böyle bir durum varsa Lütfen doktorunuzla konuşun ve bu problemin çözümü için gereken adımları atın ve bugünden itibaren yeni bir yaşama başlayın…